Нядаўна тут закраналася праблема вернасьці старым дынастыям і фэномэн зьяўленьня новых правадыроў. Прапаную прыгадаць даволі павучальнаю гісторыю Мэксіканскай Імпэрыі, якая паяднала абодва згаданыя пачаткі.

Нараджэньне і сьмерць Першай Мэксіканскай Імпэрыі былі імклівымі. У Гішпаніі ў 1820 годзе распачалася рэвалюцыя, скіраваная супраць караля Фэрдынанда VII. Мэксіканская арыстакратыя вырашыла адмежавацца ад рэвалюцыйнай мэтраполіі, і скончыць тым самым шматгадовую вайну з антыгішпанскімі партызанамі. Ачоліў гэты рух напачатку 1821 года, як зараз кажуць - махровы рэакцыянэр і зацяты манархіст, былы камандуючы гішпанскімі войскамі сэньёр дон Агустын дэ Ітурбідэ. Пасьля некалькіх сутычак з каралеўскімі войскамі, яму ўдалося схіліць каляніяльную адміністрацыю да мірнай супрацы на трох прынцыпах (плян Ігуала):

1) Сувэрэнітэт і незалежнасьць Мэксіканскай Імпэрыі;
2) Захаваньне чысьціні каталіцкай веры;
3) Еднасьць мэксіканцаў (індзейцаў і крэолаў) і ўраджэнцаў Гішпаніі.

Пры гэтым меркавалася запрасіць на мэксіканскі трон Фэрдынанда VII на ўмовах асабістай уніі, альбо іншага прадстаўніка Бурбонаў. У выпадку іхнае адмовы выбар кандыдатуры пакідаўся за мэксіканскім парлямэнтам.

Ітурбідэ начале сваіх і партызанскіх войскаў урачыста ўвайшоў ў Мэхіка 27 верасьня 1821 года - на дзень свайго нараджэньня. Адразу ж былі створаныя ўрадавая хунта і рэгенцкая рада. Ітурбідэ атрымаў чын генэралісімуса марскіх і сухапутных войскаў Імпэрыі. Тады ж зьявіўся і мэксіканскі сьцяг з трох вэртыкальных палосаў, адпаведна пляну Ігуала: зялёнай (незалежнасьць), белай (чысьціня веры) і чырвонай (еднасьць).

28 траўня 1453 года туркі скончылі падрыхтоўку да апошняга штурму Канстантынопаля, які трываў цяжкую шматмесячную аблогу. Прадчуваючы вырашальны час, гараджане ў гэты дзень правялі агульную ўрачыстую працэсію і маліліся аб збаўленьні. Імпэратар Канстантын XI таксама ўдзельнічаў у шэсьці, а потым запрасіў да сябе ўсіх знатных людзей і ваяводаў. У сваёй прамове ён нагадаў ім слаўнае мінулае і велічныя традыцыі краіны. Прасіў не забываць, што яны - нашчадкі герояў старажытнае Элады і Рыма, заклікаў быць годнымі сваіх продкаў і гатовымі на сьмерць дзеля веры, Бацькаўшчыны, сям'і і імпэратара. Канстантын дадаў, што і сам рыхтуецца да сьмерці за свой горад і за свой народ. Ён падзякаваў італьянцам за іхную падтрымку і папрасіў прабачэньня ва ўсіх прысутных за будзь-якія крыўды. Усе узрушана ўзьняліся, пакляліся біцца да самай сьмерці і пачалі абдымацца на разьвітаньне...

Прыступ пачаўся а другой гадзіне ночы 29 траўня і цягнуўся больш за суткі. Аб'яднаныя хрысьціянскія войскі бізантыйцаў, італьянцаў і іншых эўрапейцаў былі ўрэшце разьбітыя, імпэратар Канстантын загінуў, прычым ягонае цела нават не знайшлі.

21 студзеня 2008 г. споўнілася 215 гадоў аднаму з найвялікшых злачынстваў у сусьветнай гісторыі і найцяжэйшаму злачынству "вялікай" францускай рэвалюцыі - ганебнаму забойству Караля Францыі Людовіка XVI.

Француская буржуазная (г.зн. па-беларуску - "мяшчанская") рэвалюцыя па-свойму сапраўды "вялікая". Яна вялікая сваймі злачынствамі, саступаючы ў гэтым толькі адной рэвалюцыі, таксама названай "вялікай", а менавіта - кастрычніцкай. Але няма сумневу, што ані лютаўскай, ані кастрычніцкай рэвалюцыяў у Расеі б не было, калі б ня гэтая, апетая "свабодалюбамі" ўсяго сьвету, француская крывавая лазьня канца XVIII ст., якая нікому не прынесла столькі гора й бедаў, як самому францускаму народу.

Да XVIII ст. Францыя дасягнула вяршыні сваёй палітычнай магутнасьці. Дзякуючы шматвяковай дзейнасьці сваіх Уладароў, такіх як Філіп II Аўгуст і Людовік IX Сьвяты, Філіп IV Прыгожы і Людовік XI, Францыск I і Генрых IV і, асабліва, дзякуючы тытанічнай працы Людовіка XIV, Францыя ператвараецца ў адну з найвялікшых дзяржаваў Эўропы і ўсяго сьвету. Далучэньнем багатай Лятарынгіі завяршыўся працэс зьбіраньня францускіх земляў у адзіную дзяржаву.

Рашэньне вялікіх нутраных і вонкавых палітычных задачаў спарадзіла, натуральна, і свае праблемы. Цяжкія войны, якія Францыя пераможна вяла на працягу стагодзьдзяў у Эўропе, надзвычайна напружылі яе эканоміку, казна патрабавала новых папаўненьняў, бляск самага пышнага ў сьвеце Вэрсальскага двару, які меў галоўнай мэтай не задавальненьне нейкіх жарсьцяў Караля, а падтрыманьне міжнароднага прэстыжу Францыі, патрабаваў вялікіх выдаткаў, прыгняталі і каляніяльныя праблемы.

І Госпад пасылае Францыі Караля, які якраз і мог вырашыць усе гэтыя задачы. Караля міралюбнага, добрага, сьціплага і пабожнага, які разумеў, што эпоха пераможных войнаў для Францыі скончаная і краіне патрэбны мір, спакой і згода. Людовік XVI шмат у чым адрозьніваўся ад большасьці сучасных Яму Манархаў. Гром гарматаў і літаўраў быў Яму чужы, бляск двара, ужо вычарпаўшы сваё гістарычнае прызначэньне, Яго толькі раздражняў. З усіх арыстакратычных забаваў Ён любіў толькі паляваньне, але яшчэ больш сьлясарную і кавальскую справы, прычым быў працавітым і таленавітым майстрам. Цудоўны сем'янін, які горача кахаў жонку і дзяцей, настолькі высокамаральны, што нават паскудны рэвалюцыйны друк не адважваўся вінаваціць Яго ў распусьце або марнатраўстве, Ён добра разумеў паўсталыя перад Ім задачы, але ведаў, што вырашыць іх можна толькі паступова, ня бурачы ўсталяваных стагоддзямі асноваў. Людовік XVI быў чалавекам разумна асьцярожным і мужным, які не жадаў, каб справа, нават надзвычай вялікая і важная, суправаджалася хоць бы малымі ахвярамі. Ягонымі высілкамі краіна пачатку выходзіць з крызісу, хоць для гэтага і прыйшлася трохі прыціснуць вышэйшую арыстакратыю і буйную буржуазію, чаго апошнія і не змаглі дараваць гэтаму мудраму і моцнаму кіраўніку.

Жозеф де Местр (1753-1821)

 

Рассуждения о Франции
(ZIP-archive - 220 Kb)

Црна Гора, Montenegro, Чарнагорыя: цудоўныя краявіды, змагарная гісторыя. І ўнікальная для Эўропы манархічная традыцыя, якая вядомая далёка ня ўсім.
Ілірыя

Чарнагорыя больш на 2 тысячы год старэйшая за сваю назву. На берагох Каторскае затокі, што праразае ўзьбярэжжа на дзесяткі кілямэтраў углыб, і на паўднёва-ўсходнім узьбярэжжы Ядранскага (Адрыятычнага) мора месьціцца мноства сьлядоў старажытна-грэцкіх калёніяў (VI-V стт. да Н.Х.). На дне затокі часьцяком знаходзяць парэшткі грэцкіх караблёў, якія везьлі з гэтых месцаў віно і пшаніцу. Грэцкія каляністыя мірна ўжываліся з плямёнамі марскіх іліраў, якія, як сьведчуць гісторыкі, былі даволі ваяўнічыя і свабодалюбныя. У першым стагодзьдзі па Н.Х. тут ішла працяглая вайна іліраў з рымскімі заваёўнікамі. Прыморскія іліры змагаліся асабліва зацята і нават увайшлі ў гісторыю разам са сваёй правадыркай каралевай Тэутай. Пасьля рымскае перамогі і ўключэньня гэтых земляў у правінцыю Далмацыя тут усталяваўся адносны спакой. Рымскую імпэрыю зьмяніла Ўсходне-Рымская, а яе, у сваю чаргу, Бізантыя. Дарэчы, мяжа Заходняй і Ўсходняй імпэрыяў праходзіла першапачаткова па Каторскай затоцы, і менавіта гэты факт зрабіў з Чарнагорыі краіну, якая ляжыць між праваслаўем і каталіцтвам.

»

• Дадаць каментар
• Чытаць далей