Pierabaviùšysia z paru dzion na Vaśkaje1 votčynie-Biełastoččynie, paśpieùšy jościu dapiać kolkich unioskaù 2: Pierš na pierš začysnaje dajmo ź ludzkaja pieknaści: najuściešniejšaja rasavaja chol 3 a hłuzdnaść na tvarach navat vymoùnych prastečaù, zyčlivaść a vietłaść, imknieńnie jaksia dapamahčy navat nia majučy zhody na padstavovych postaniach, navat nasupierak prostym abaviazkam, pryjaznaść ad što ludziny: nia vyčuù ahresyji navat z boku kunpanijaù maładziukoù votpliùnaj udačy... jak apisuvaù Dubaviec (mabyć) u Našaj Nivie dajma z kuncertaù u Polščy ci špacyraù dzieś u Eùropia – stałaje vyčućcio niastačy čahaś nieadymna zvykłaha, niastačy da navat niaùtulnaści – niastačy ahresyji!

Paraùnańnie nie na karyść Mieńsku a pahatoù Vitapsku ci jakojeś zapluhaùlenaj Voršy abo NavaPołacaku:

У ГІСТАРЫЯГРАФІІ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ не было глыбокіх апрацаваньняў датычна юрыдычных аспэктаў ліквідацыі і адпаведна мажлівай рэстаўрацыі Вялікага Княства Літоўскага. Вынікае гэта з факту, што дадзеная тэма ўяўляецца дасьледчыкам пазбаўленай практычнага дастасаваньня і адпаведна немэтазгоднай да распрацоўкі. Прымаецца за аксіёму сьцьверджаньне, што ВКЛ аднавіць немажліва, а таму і няма сэнсу глыбока разважаць менавіта над юрыдычнымі аспэктамі яго ўпадку і магчымасьцямі аднаўленьня. У той жа момант шмат гаворыцца і пішацца аб іншых: палітычных, вайсковых, культурных аспэктах упадку. Аўтару дадзеная прапорцыя падаецца несправядлівай, бо незалежна ад адказу на пытаньне "Ці можна адрадзіць ВКЛ?", належыць глыбока прааналізаваць усе аспэкты яго ўпадку, а перад усім юрыдычныя, бо толькі яны грунтуюцца ў сваёй абсалютнай большасьці на дакумэнтах, што робіць такое апрацаваньне непараўнальна больш годным даверу, чым найверагоднейшая палітычная вэрсія.

На тле апошніх літвінска-русінскіх дыскусыяў у Жывым Журнале вельмі дарэчна зьявіўся артыкул "Зэдлік для Хрыста", апублікаваны ў блогу Аляксандра Брэчака. Акрамя аналізу апошніх смажаных навінаў з РБ і РФ у ім можна знайсьці цікавыя паралелі постсавецкага і бізантыйскага грамадзтва і мэнталітэту. Да таго ж ясна вынікае супрацьстаяньне старажытнай арыйскай дынастычнай традыцыі і бізантыйскага выбарнага абсалютызму:

...византийские порядки сохраняются до сих пор везде, куда только успело проникнуть влияние Византии. Особенно это заметно у нас. Какую из республик бывшего Советского Союза не возьми (за исключением католическо-протестантской Балтии), в любой из них государственность сверху до низу пропитана духом «византизма». И проявляется этот «византизм» буквально во всем, что, собственно, фундаментально и отличает «советский» менталитет от европейского. Особенно это касается абсолютизации власти императора - василевса, которого византийская политическая доктрина всегда трактовала как земное божество. В Византии во время приемов самодержец даже восседал на двухместном троне - оставляя место для Христа, которого символизировал положенный на сиденье крест. Император считался почти космическим существом, к его титулу обязательно прилагался титул - «солнце». Во время официальных церемоний он занимал место между двух колонн или в нише, словно статуя, никогда не стоял на полу, но всегда на «роте» - особом возвышении. Однако, при всем этом закона о престолонаследии в Византии не было, власть была не наследственной, а василевс избирался синклитом крупнейших сановников.

Анталогія літвінізму: крыніцы, ідэя, рэалізацыя.

У артыкуле аналізуецца «літвінізм» як адзін з элементаў культурнага і ідэйнага ландшафту Беларусі. Аўтар разглядае «літвінізм» як з’яву, якая вырастае непасрэдна з дзяржаўнага самавызначэння шляхты Вялікага Княства Літоўскага на ўсёй яго тэрыторыі, у часе яго існавання і пасля ліквідацыі. Аналізуюцца асноўныя этапы развіцця і культурна-палітычныя праявы «літвінізму» (у прыватнасці «краёвая ідэя»), яго гістарычныя, культурныя, рэлігійныя і палітычныя падставы, а таксама асноўныя ідэйныя пазіцыі. Асобная частка артыкула прысвечана праявам палітычнага і культурнага літвінізму ў сучаснай Беларусі.

Далёка не ўсе з’явы культурнага і ідэйнага ландшафту Беларусі зазналі сістэмны аналіз і атрымалі адэкватную ацэнку. Гэта ў поўнай меры характэрнае для літвінізму. Літвінізм як з’ява вырастае непасрэдна з дзяржаўнага самавызначэння шляхты Вялікага Княства Літоўскага на ўсёй яго тэрыторыі, у часе яго існавання і пасля ліквідацыі, ажно да пачатку XX стагоддзя. Шляхта як палітычны народ на тэрыторыі Рэчы Паспалітай і Вялікага Княства Літоўскага мела падвойны ўзровень свядомасці: «польскі» для ўсёй тэрыторыі Рэчы Паспалітай і «літвінскі» для ВКЛ. Самавызначэнне ў межах Вялікага Княства праяўлялася наступным чынам: называнне сябе літвой; называнне сваёй Айчыны Літвой; называнне сябе літвінам незалежна ад ужыванай індывідуумам мовы; назвы паўстанцкіх квазі-дзяржаўных кіраўнічых органаў альбо тэрытарыяльных адзінак на працягу XIX ст. нязменна мелі прыметнік «літоўскі» — Літоўскі Нацыянальны Камітэт, Літоўская правінцыя і г.д.

Незалежны Інстытут Сацыяльна-Эканамічных і Палітычных Дасьледваньняў (НІСЭПД) 15-25 чэрвеня 2006 г. правёў нацыянальнае апытаньне. Было апытана 1505 чал., памылка рэпрэзэнтатыўнасьці не перавышае 0.03. Сярод іншага было прапанавана наступнае пытаньне:

На Ваш погляд, добрымі або дрэннымі
зьяўляюцца наступныя спосабы кіраваньня?

Крыніца: НІСЭПД 

Камэнтар ад manarchija.org

Ужо на працягу некалькіх пакаленьняў дзяржавы, якія панавалі і пануюць на нашых землях, вядуць шалёную антыманархічную агітацыю. Але насуперак усім намаганьням "прагрэсістаў" і не зважаючы на адсутнасьць контрпрапаганды, манархічная плынь не сышла ў маргінэс

Яшчэ зусім нядаўна я сам пры слове "манархія" пагардліва крывіў вусны. Манархія здавалася мне ўсяго толькі перажыткам мінулага. Слава Богу, зжытым і адкінутым (хоць у гэтым пашанцавала…). А людзі, якія ў сучаснай Расеі сур'ёзна ставяцца да манархіі, здаваліся мне альбо ненармальнымі, альбо… блазнамі. Нешта накшталт пасталеўшых, але так і не паразумнеўшых дзетак.

Але аднойчы мне на вочы трапіўся даведнік з рэйтынгам ААН па якасьці й працягласьці жыцьця. Даведнік быў стары, пацёрты, але я выявіў, што сем краін зь першае дзясяткі кімсьці падрэсьленыя. Мяне зацікавіла пытаньне - а па якім крытэры? Празь некалькі дзён разважаньняў і супастаўленьняў я прыйшоў да высновы, што з аднаго боку, аб'ядноўваць гэтыя пазначаныя краіны, а зь іншага, адрозьніваць іх ад астатніх трох зь першае дзясяткі, можа толькі адзін парамэтар - усе яны былі манархіямі… Сем зь дзесяці! Вось гэта адсталасьць і гульня! Адразу я неяк і не паверыў. Я спрабаваў растлумачыць гэта выпадковасьцяй. Пазьней падумаў, што ўсе гэтыя краіны ў першую чаргу зьяўляюцца дэмакратыямі. І манархія тамака - усяго толькі традыцыя, якая ня мае ніякага практычнага значэньня. Няўжо можна лічыць Канаду манархічнай дзяржавай? Бо дзе яна, і дзе брытанская каралева?! Але пытаньне мяне “зачапіла”.

Расейская Імпэрыя